Opschalingsplan Fryske Rietketen - Vereniging Circulair Friesland

Op vrijdag 7 november 2025 is in Damwâld het opschalingsplan Fryske Rietketen officieel ondertekend. Dit samenwerkingsverband tussen bedrijven, natuurbeheerders en kennispartners versterkt de rietteelt en -toepassing in Fryslân. Riet is een hernieuwbare, biobased grondstof die uitermate geschikt is voor ecologische dakbedekking. Door lokaal te telen, en ambachtelijke kennis te behouden, ontstaat een robuuste keten die bijdraagt aan zowel klimaatdoelen als sociaal-maatschappelijke waarden.

Opschalen naar een noordelijke rietketen

Het opschalingsplan voor de Fryske rietketen is een gezamenlijk initiatief van partijen binnen de bouw-, natuur- en onderwijssector en is verbonden aan het programma Fryslân Bouwt Circulair. Met de ondertekening spreken de betrokken organisaties hun intentie uit om nauwer samen te werken aan een sterke regionale waardeketen voor riet.

Het doel: meer lokaal geteeld riet, hogere kwaliteit, behoud van vakmanschap en een duurzame toekomst voor het Friese en noordelijke landschap. Deze ondertekening is het startschot, met de intentie op te schalen naar een noordelijke rietketen.

De ondertekenaars richten zich op zes thema’s:

Kwaliteit en kennis verbeteren via gezamenlijke onderzoeksprojecten.
Ontwikkeling van een regionale kwaliteitsstandaard voor riet.
Uitbreiding van rietteelt, met minimaal 10 hectare extra in 2030.
Opbouw van een robuuste waardeketen, waarin rietdekkers en handelaren lokaal inkopen.
Bredere verwaarding van riet, bijvoorbeeld voor plaatmateriaal.
Behoud van vakmanschap via opleidingen en kennisoverdracht.

De ondertekenaars

Deze samenwerking is niet alleen een stap richting circulaire bouw, maar ook een impuls voor biodiversiteit, waterkwaliteit en regionale werkgelegenheid. Het opschalingsplan is ondertekend door It Fryske Gea, Friese Milieu Federatie, Biosintrum, Hekstra, Staatsbosbeheer, Van Hier, Riethandel Miedema, Rietverwerking H. Elzinga en Vereniging Circulair Friesland. Andere partijen zijn van harte welkom om zich aan te sluiten bij het opschalingsplan. Hieronder vertellen drie ondertekenaars waarom zij zich hebben aangesloten bij het opschalingsplan van de Fryske Rietketen.

Het Biosintrum

Het Biosintrum ziet de deelname aan het opschalingsplan van de Fryske Rietketen als een logische stap binnen hun missie om alternatieve verdienmodellen te ontwikkelen voor natte teelten. Riet is een mooi voorbeeld van zo’n teelt die past binnen de zogenoemde paludicultuur (landbouw op natte gronden) waar het Biosintrum zich al langere tijd voor inzet.

Binnen de rietketen onderzoekt het Biosintrum hoe reststromen uit rietteelt beter benut kunnen worden. Naast toepassingen in de bouw, wordt ook gekeken naar innovatieve producten zoals plaatmateriaal en potgrondvervangers. Vooral dat laatste biedt grote kansen: als riet een duurzaam alternatief kan vormen voor veen in potgrond, ontstaat een waardevolle, circulaire toepassing met potentie voor zowel de professionele tuinbouw als de consument.

It Fryske Gea

Voor It Fryske Gea sluit de deelname aan de Fryske Rietketen perfect aan bij hun missie: duurzaam natuurbeheer met oog voor de toekomst. Als natuurbeheerder met ruim 500 hectare rietland speelt It Fryske Gea een belangrijke rol in de keten van lokale rietproductie. De Rietdeal past binnen hun visie op circulair werken: natuurlijke grondstoffen lokaal benutten in plaats van importeren, en bijdragen aan klimaatverbetering. Zo dragen ze niet alleen zorg voor de natuur, maar ook voor een toekomstbestendige economie waarin natuur en gebruik hand in hand gaan.

Waar rietresten vroeger vaak werden verbrand, zoekt It Fryske Gea nu samen met partners naar nieuwe toepassingen. Daarmee wordt riet niet alleen een natuurlijk, maar ook een volledig herbruikbaar materiaal. Bovendien helpt de deal bij het behoud van cultureel erfgoed: het ambacht van de rietsnijder en de rietdekker. Zo verbindt It Fryske Gea natuur, klimaat en cultuur in één duurzaam verhaal.

Hekstra

Hekstra Rietdekkers is al een eeuw actief in het vak en zet zich vandaag in om het ambacht van rietdekken toekomstbestendig te maken. Voor Leon Kooijmans, aanjager duurzaamheid binnen het familiebedrijf, is de deelname aan de Fryske Rietketen een logische stap: “We kunnen geen circulaire economie bouwen met riet dat uit China komt, terwijl het hier al eeuwen groeit.” De Rietdeal verbindt partijen in Friesland die samen werken aan herstel van lokale rietvelden en het gebruik van Fries riet op Nederlandse daken.

Met de deal ontstaat een keten waarin natuurbeheerders, rietsnijders, handelaren en bedrijven als Hekstra samenwerken aan een gedeelde droom: meer lokaal geproduceerd riet, duurzaam verwerkt en toegepast. Daarbij kijkt Hekstra verder dan alleen nieuwe daken. Ook oude rietafvalstromen en restproducten krijgen een tweede leven, bijvoorbeeld in biobased plaatmateriaal. Zo wordt elk onderdeel van het riet benut – van dak tot grondstof – en groeit een circulaire, regionale economie waarin vakmanschap en duurzaamheid hand in hand gaan.