Ademende architectuur: Achterbosch Architecten over circulariteit, biobased en welzijn
We moeten samen wel meer zijn dan de som der delen
Een bureau met een duidelijke missie
Achterbosch Architecten bestaat inmiddels ruim 25 jaar. Oprichter Hans Achterbosch begon als architect en groeide samen met een team van zo’n tien collega’s uit tot een bureau dat nationaal en internationaal naam maakt. De kracht van de organisatie zit in het combineren van creativiteit, materiaalkennis en een uitgesproken visie op duurzame en circulaire architectuur. In 2024 is het team onderdeel geworden van Wind Groep. Daarmee is naast ondernemerschap ook een zee aan kennis en ervaring aangeboord waarmee Achterbosch Architecten nog beter in staat is haar projecten en ambities vorm te geven.
Ook buiten Nederland laat het bureau van zich horen. Via de gemeente Leeuwarden kwam Hans ruim tien jaar geleden terecht in China, waar hij inmiddels meerdere Eco-resorts realiseerde, waaronder de bijzondere tree houses een recenter een bamboeresort. “We bemoeien ons daar niet met de beton- en torenbouw waar China groot in is. Wij gaan voor projecten waar ecologie, materiaalgebruik en footprintverkleining centraal staan.”
Circulariteit als leidraad
Twintig jaar geleden begon de liefde voor hout. Niet alleen vanwege de esthetiek, maar ook vanwege de kansen die het biedt voor hergebruik, gezonde binnenklimaten en toekomstbestendige ontwerpen. Meerdere projecten zijn daar een voorbeeld van. “Duurzaam bouwen was toen al belangrijk, maar circulair bouwen ging een stap verder. Je kijkt naar hoe materialen een tweede leven krijgen, hoe je ontwerpt voor toekomstig hergebruik. Ik sloot me als pionierende architect aan bij Circulair Friesland al bij de oprichting, en daar zijn we gaan ontdekken wat circulariteit écht betekent.”
Circulariteit in de praktijk
Een recent voorbeeld is het nieuwe kantoor van onder andere Achterbosch Architecten; het Energie Kenniscentrum Leeuwarden (EKL). De wens was een volledig houten gebouw, maar toen dat niet haalbaar bleek, werd de ontwerpvraag omgedraaid: hoe wordt het gebouw zó circulair mogelijk? De uitkomst is een kantoor dat volledig demontabel en verplaatsbaar is. “We zouden het bij wijze van spreken voor de kerst kunnen opbouwen in Dokkum of Maastricht. Dat is circulair denken in zijn meest pure vorm.” Wij sturen op de verlaging van de footprint en derhalve op meer hybride gebouwen die daarop op dit moment het beste een antwoord geven.
Ook projecten zoals It Swettehûs, met GEAR de Coöperatie ism TWA Architecten, is een fraai voorbeeld en waar ook circulariteit diep verankerd. Hout in constructies, oude steigers als trap, circulaire verlichting en interieurmaterialen: alles is ontworpen met respect voor grondstoffen en hun tweede leven. De bijzondere ambities van de provincie als opdrachtgever hebben een breed gedeelde en waardevolle ervaring opgeleverd van hoe circulair ontwerpen goed kan werken.
Daarnaast initieert het bureau projecten met modulaire houtbouw, een aanpak die volgens Hans onmisbaar wordt voor de toekomst. “We moeten nu industrialiseren om sneller, betaalbaarder en duurzamer te bouwen. Modulaire houtbouw maakt dat mogelijk.” Van woningbouwprojecten in Gorredijk tot een grootschalige gebiedsontwikkeling in Leeuwarden: overal staan circulariteit en biobased principes centraal. Een bijzonder hoogtepunt is de inmiddels al weer enige tijd geleden gerelaiseerde biobased woning in Nieuwehorne; één van de meest biobased woningen van Fryslân, op dit moment.
Welnest: wonen, welzijn en wetenschap
In Buurtschap Unia in Leeuwarden werkt Achterbosch Architecten samen met Jorritsma Bouw aan Welnest: een nieuwe woonvorm waarin natuurlijke materialen, gezondheid, veiligheid en mienskip samenkomen. Twintig biobased woningen vormen de basis van dit concept, waarvan twee woningen worden ingericht als onderzoekswoningen. “In samenwerking met Maarsingh & Van Steijn, Data Fryslân, Innovatiepact Fryslân en andere partijen onderzoeken we een jaar lang wat het effect is van wonen in een biobased huis, vergeleken met een traditionele betonnen woning. We kijken naar gezondheid, vitaliteit en welbevinden. Met die kennis kunnen we nieuwe waardes creëren en financieringsmodellen ontwikkelen die biobased bouwen toegankelijker maken.”
Hans ziet het onderzoek als een noodzakelijke stap om circulariteit niet alleen technisch, maar ook maatschappelijk tastbaar te maken. “Iedereen weet dat je tijdens een wintersportvakantie beter slaapt in een houten berghut. Dat komt niet alleen doordat je moe bent van het skiën, maar door het ademende, natuurlijke binnenklimaat. In de bouw zijn we dat vergeten. Huizen zijn vaak plastic zakken die pas ‘open’ gaan als je het raam opzet. Dat moet anders.”
Kijken naar de toekomst
Voor de komende jaren heeft Achterbosch Architecten een duidelijke ambitie: meervoudige waardecreatie aantonen. Hout is niet alleen duurzaam, het vertegenwoordigt ook een groeiende economische waarde. “Over dertig jaar heb je geen sloopkosten, maar restwaarde. Dat verandert het gesprek met investeerders en banken.”
Daarnaast ziet Hans kansen voor boeren en nieuwe verdienmodellen waaronder het planten van bomen voor de productie van hout. Tevens voor bijvoorbeeld teelt van vezelhennep, vlas of miscanthus. “Als we willen opschalen in biobased bouwen, moeten we ook de keten op orde hebben. Dat betekent dat we boeren nieuw perspectief moeten bieden voor de uitstoot van stikstof bijvoorbeeld.
Samenwerken om te versnellen
Binnen Circulair Friesland werkt Achterbosch Architecten al samen met partijen als Jorritsma Bouw, Friso en Miedema, maar ziet veel meer potentie. In het bijzonder noemt hij CRAFT+, het architectennetwerk binnen VCF. “CRAFT+ is ontstaan vanuit de behoefte om als architecten kennis te delen en elkaar te versterken. Daar ligt enorme kracht, maar het vraagt om aandacht en energie. Ik ben ervan overtuigd dat we daar nog meer uit kunnen halen.” Dat portentieel is nog niet benut.
Terug naar overzicht