Plastics

Het Schone Noorden & Greenwise Circular Plastics

In de afgelopen jaren heeft Circulair Friesland aan de wieg gestaan van het project Het Schone Noorden met een grote ambitie: Noord-Nederland wordt hét circulaire kunststoffencluster van Europa. Aanleiding is dat de recycling van plastics beter moet, veel beter. Dat vraagt om samenwerking van alle partijen in de keten van productie, gebruik en hergebruik. In de drie Noordelijke provincies zijn die partijen allemaal vertegenwoordigd.

In 2022 heeft het project Het Schone Noorden een structurele inbedding gekregen onder de naam Greenwise Circular Plastics. Daarmee wordt langjarig invulling gegeven aan de pijlers, zoals door de betrokkenen geformuleerd binnen Het Schone Noorden. Denk aan het kunnen inzamelen, scheiden, wassen en recyclen van verpakkingen, zoals de flessen die we voor onze frisdrank gebruiken. Een ander mooi voorbeeld is Nedcam (lid van Circulair Friesland) in Heerenveen, dat onder meer mallen voor polyester boten maakt. Die mallen zijn nu nog niet recyclebaar. VCF-lid NedCam onderzoekt nu met CuRe Technology uit Emmen of zij met gerecyclede kunststofpellets dit probleem kunnen oplossen.

Daarnaast gaat er veel aandacht uit naar design for circularity. Bij het ontwerpen van producten en verpakkingen is er de grootste vrijheid om nog te sturen op bijvoorbeeld het materiaalgebruik, de logistieke keten, de milieuimpact etc. 

Via Greenwise worden de pijlerprogramma uit HSN doorgezet en wordt er een brede community rond Circular Plastics opgezet. Hierin kunnen de bedrijven die meedoen elkaar kennen en ontstaan er ook nieuwe verbindingen. Greenwise faciliteert het proces en zorgt voor projectteams die helpen bij het vinden van financiering, de juiste contacten en goed opgeleid personeel.

Ontwikkelen van Friese ecosysteem kunststoffen

Binnen Het Schonen Noorden vormen gemeente Heerenveen, Eemshaven-Delfzijl en Emmen de drie clusters die inzetten op strategische samenwerking. Een interessant perspectief in Fryslân is de ontwikkeling van een Fries ecosysteem in de hele provincie met bedrijven op gebied van kunststoffen waarin cluster Heerenveen de rol van vliegwiel heeft. Het Friese ecosysteem zal een versterking van Het Schone Noorden betekenen. Hiervoor gaan alle betrokken partijen in Fryslân een Fries Bidbook opstellen om vanuit de huidige kracht naar de volgende fase te werken om internationaal onderscheidend en bekend te worden.

Hier ligt een mooie link met het Europese project FrontSH1P dat in najaar 2021 is gestart en waaraan Circulaire Friesland en provincie Fryslân deelnemen. Kunststoffen is binnen dit project namelijk één van de hoofdthema’s. Andere Europese regio’s willen graag profiteren van de voorsprong in kennis die in de regio Noord-Nederland inmiddels is opgebouwd.

Het Frontsh1p project is eind 2025 afgerond en hierbinnen heeft Circulair Friesland samen met regionale en internationale partners belangrijke stappen gezet om de transitie naar de circulaire plastics te versnellen. Het project heeft geleid tot een sterker regionaal innovatie ecosysteem voor circulaire plastics. Dit resulteerde onder meer in nieuwe samenwerkingsprojecten gericht op het verminderen van plasticvervuiling in de Waddenzee (Wad Gaat Om) en het stimuleren van sociale innovatie binnen plastics (PlesTic Ready).  

Care2Change

De zorgsector is goed voor 7% van de nationale CO2-uitstoot en 13% van het grondstoffengebruik (RIVM, 2023). Een groot probleem: de bergen wegwerpplastic uit ziekenhuizen. Door hygiëne-eisen wordt veel verbrand in plaats van hergebruikt. Daarom slaan alle ziekenhuizen en kennisinstellingen in Noord-Nederland de handen ineen. Het doel is om een volledig circulaire zorgsector die CO2-neutraal werkt.

We focussen op medische kunststofverpakkingen, circulaire inkoopprocedures en alternatieve materialen. Ziekenhuizen fungeren als launching customer voor nieuwe circulaire kunststoffen. Werk je in de zorgsector of lever je materialen aan ziekenhuizen? Dit driejarige project wat begin 2025 is gestart biedt kansen om samen circulaire oplossingen te ontwikkelen.  

PlesTic Ready

Sinds het najaar van 2025 werken we met het project PlesTic Ready drie jaar lang aan een sterke, circulaire kunststofketen in Noord-Nederland. Samen met partners zoals Greenwise, SUSPACC, Vereniging Circulair Groningen Drenthe en diverse noordelijke kennisinstellingen ontwikkelen we praktische oplossingen voor vier belangrijke thema’s: 

• Verpakkingen 

• Textiel 

• Nieuwe biopolymeer-toepassingen 

• (Bio)composieten in de bouw 

Om innovaties verder te brengen, gebruiken we het PlesTic Readiness Level: een meetlat die kijkt naar zeven cruciale aspecten, van regelgeving en logistiek tot financiering en maatschappelijke acceptatie. Technologie is belangrijk, maar alleen innoveren is niet genoeg. Het moet ook werkbaar, betaalbaar en breed gedragen zijn. 

Daarnaast biedt het project financiële ondersteuning via vouchers voor circulaire kunststofinnovaties. Werk jij aan oplossingen voor een circulaire kunststofketen, maar loop je tegen bottlenecks aan? Dan kun je via PlesTic Ready een deelproject indienen of aansluiten bij een bestaand project om deze knelpunten samen op te lossen. 

Wad gaat om

In het  programma Wad Gaat Om werken verschillende partners samen aan het verminderen van plasticvervuiling in het Waddengebied via een circulaire en systemische aanpak. Ondernemers, overheden en onderwijsinstellingen werken toen naar een nieuwe standaard voor milieubescherming en circulariteit, met als doel een wereldwijd voorbeeld te zijn. Er zijn verschillende werkpakketten gericht op zowel opruimen, voorkomen, het aanbieden van alternatieven en gedragsverandering.

Circulair Friesland richt zich op het werkpakket voor preventie en reductie van plasticinkoop. Dit omvat het ontwikkelen van verpakkingsretoursystemen en het stimuleren van overheden en ondernemers om plasticgebruik te verminderen, alles met het oog op een nieuwe ‘Wadden inkoop standaard’ 

X-lives

Het doel van X-Lives is om de overgang naar een circulaire en grondstof efficiënte economie te bevorderen. In X-Lives werken we in het kader van het EU- programma Interreg-VI samen met Nederlandse en Duitse partners in Nordrhein-Westfalen om circulaire innovaties te stimuleren op het gebied van polymeer-, vezel- en minerale materialen.

De recycling van polymeermaterialen, duurzame productieprocessen, de verwerking van gerecycleerde materialen tot nieuwe producten of het gebruik van hernieuwbare grondstoffen in materiaalkringlopen passen allemaal bij dit project. Dit geldt ook voor vezelcomposieten zoals glas- en koolstofvezel versterkte kunststoffen. In dit project is ruimte om circulaire innovaties op weg te helpen door gerichte financiering (via vouchers) en het inbedden van innovaties in circulaire businessmodellen!

Noord-Nederland verdient Circulair

Het project ‘Noord-Nederland verdient Circulair (NNvC) is op 10 februari jl.officieel van start gegaan.  Het hoofddoel van het project is om de transitie van een lineaire economie naar een circulaire economie te versnellen, door het versterken en verbeteren van het CE innovatiesysteem in Noord-Nederland. Een van de activiteiten om dit doel te bewerkstelligen is het organiseren van waardeketens met MKB-bedrijven en ecosysteempartijen.

Het project focust zich op een aantal prioritaire gebieden, binnen een aantal landelijke transitieagenda’s Circulaire economie.  Zo wordt in de transitieagenda Kunststoffen met name gekeken naar de prioritaire sectoren woning- en utiliteitsbouw, gebiedsontwikkeling en verpakkingsmaterialen.