Blog Joris Rommerts
26 november 2025
Versnel de circulaire bouwsector met deze drie aanbevelingen
In de praktijk wordt één patroon steeds duidelijker: circulair bouwen kan én doen we al volop.
Of we die nieuwe werkelijkheid omarmen is een politieke keuze. Als specialist op het gebied
van wet- en regelgeving bij Vereniging Circulair Friesland werk ik dagelijks aan de verbinding
tussen circulaire ambities en de juridische en beleidsmatige werkelijkheid.
De Nederlandse bouwsector bevindt zich midden in een overgang. Circulaire, biobased en energiezuinige oplossingen zijn technisch haalbaar en economisch interessant, maar de opschaling ervan blijft afhankelijk van toekomstgerichte beleidskeuzes. Zonder die keuzes blijft de transitie gefragmenteerd en risicovol voor koplopers.
De X-curve biedt een nuttig kader. Het model laat zien dat transities altijd twee bewegingen omvatten: afbouw van verouderde systemen en opbouw van nieuwe structuren. In de bouw vertaalt dit zich bijvoorbeeld naar het afbouwen van fossiele en lineaire materialen, terwijl biobased conceptuele woningbouw wordt opgebouwd.
Dat principe geldt niet alleen in de bouw; bijvoorbeeld mobiliteit laat dezelfde dynamiek zien. De benzinemotor wordt uitgefaseerd terwijl de elektrische auto een nieuw normaal wordt.
Richtinggevend beleid helpt ondernemers om bij te dragen aan de gewenste toekomst – en
daar ook aan te verdienen. Daarom doet Circulair Friesland drie beleidsaanbevelingen die
bijdragen aan een stevige circulaire en biobased bouweconomie, zowel landelijk als regionaal.
1. Toon meer circulaire ambitie om de markt uit te dagen om circulair en biobased te bouwen.
Op de Woontop in 2024 heeft woonminister Keijzer bepaald dat opdrachtgevers in de bouw –
vooral gemeenten en woningcorporaties – geen bovenwettelijke eisen mogen stellen in
aanbestedingen. Deze harmonisatie van regelgeving verlaagt het ambitieniveau, waardoor juist koplopers worden geremd.
Circulair Friesland pleit daarom voor: wordt er geharmoniseerd? Dan wel op een hoog
ambitieniveau. De sector is er klaar voor. Grote en kleine bouwbedrijven geven aan dat zij
circulair en biobased kunnen én willen bouwen, mits landelijk beleid dit ondersteunt in plaats
van afzwakt.
Specifiek ziet dat er zo uit:
- Beoordeel biobased producten eerlijk in de Milieuprestatie Gebouwen, en andere rekenmethodiek.
- Neem belemmerende wet- en regelgeving weg, zoals we oproepen in onze Beleidsaanbevingen Bouw.
Vanuit het X-curve perspectief zijn dit opbouw interventies: ze creëren de nieuwe marktdynamiek die nodig is om circulaire oplossingen op te schalen. Zonder consistente beleidslijnen blijft de transitie afhankelijk van pioniers en koplopers.
2. Richt actief beleid op de afbouw van fossiele en lineaire bouwmaterialen
Een transitie vraagt niet alleen om stimulering van het nieuwe, maar ook om het gecontroleerd afbouwen van het oude. Om biobased en circulaire bouw succesvol op te schalen is het nodig om ruimte te maken in de markt. Het gebruik van fossiele en lineaire materialen blijft dominant, door bijvoorbeeld bestaande prijsstructuren, schaalvoordelen in de traditionele bouw en regelgeving die milieuschade onvoldoende weergeven. Zolang deze structuren intact blijven, blijft er een ongelijk speelveld voor circulaire alternatieven.
Specifiek roepen we op:
- Scherp de milieu-eisen van CO₂-intensieve materialen aan.
- Fiscale behandeling gebaseerd op circulariteit en milieubelasting.
- En voor de kenner: reken module D niet mee in de Milieuprestatie Gebouwen. Via die weg mag veel niet-circulaire milieu-impact namelijk worden weggerekend.
Alleen door beide bewegingen, afbouw en opbouw, tegelijk te sturen, ontstaat ruimte voor ontwikkelt een toekomstbestendig en circulair systeem.
3. Zet biobased conceptuele woningbouw in als dé strategie voor nieuwbouw
De schaal van de woningbouwopgave biedt een unieke kans om woningbouw in te zetten voor brede maatschappelijke opgaven. Biobased conceptuele woningbouw laat zien dat grootschalige woningproductie kan dienen als klimaatstrategie door CO2 opslag, een nieuw verdienmodel voor boeren, en kan bijdragen aan strategische onafhankelijkheid en regionaal verdienvermogen.
Ambitietafel Wet- en Regelgeving
De Ambitietafel Wet- en Regelgeving van Vereniging Circulair Friesland speelt een verbindende rol in de transitie naar een circulaire economie. Zo bieden we leden inzicht in aankomende en veranderende wet- en regelgeving. Door vooruit te kijken vergroot het handelingsperspectief, en weten bedrijven waarnaar ze toe werken.
Tegelijkertijd halen we praktijkervaringen op, die we inbrengen in beleidsprocessen via aanbevelingen en initiatieven in Den Haag en Brussel. Dat doen we in hechte samenwerking met partners in de regio, landelijk en Europees. Op die manier zetten we onze koploperspositie in om wet- en regelgeving zo aan te passen dat het een circulaire economie stimuleert.
Terwijl de circulaire bouwtransitie zich voltrekt is de bepalende factor niet óf deze plaatsvindt, maar onder welke voorwaarden en op welk tempo. De X-curve laat zien dat het nodig is om actief te sturen op gelijktijdig opbouwen én afbouwen van systemen. Daar ligt een duidelijke rol voor daadkrachtige politieke besluitvorming.
Contactgegevens
