Wat als juist in ziekenhuizen en zorginstellingen plekken die draaien om gezondheid dagelijks microplastics vrijkomen uit de materialen die worden gebruikt?
Dat was voor Iedema Projectstoffeerders uit Appelscha aanleiding om opnieuw naar projectstoffering te kijken. Samen met verschillende Noord-Nederlandse partners werkt het bedrijf aan gordijnen van lokaal geteeld vlas: ontwikkeld voor intensief gebruik in zorgomgevingen én ontworpen binnen een circulaire keten waarin onderhoud, wassen en terugname onderdeel zijn van het ontwerp. Het doel is ambitieus: een gordijn ontwikkelen dat niet alleen circulair en vrij van microplastics is, maar ook toepasbaar blijft in omgevingen waar veiligheid, hygiëne en kwaliteit essentieel zijn.
“Bij iedere wasbeurt komen microplastics vrij”, vertelt Bart Lenting, algemeen directeur van Iedema Projectstoffeerders. “Toen we onderzochten hoe we meer circulair konden opereren, realiseerden we ons dat onze eigen keten daar ook aan bijdroeg. Dat wilden we veranderen.”
Meer dan alleen een ander materiaal
De innovatie zit niet alleen in het gebruik van vlas als grondstof. Juist de combinatie van materiaal, onderhoud en terugname maakt het project bijzonder. Waar traditionele projectstoffering vaak stopt na levering en installatie, kiest Iedema bewust voor een andere aanpak. De gordijnen worden geleverd met recht op onderhoud en recht op terugname. Daarmee verschuift de focus van bezit naar langdurig gebruik en hergebruik van materialen.
Zelfs het wassen van de gordijnen maakt onderdeel uit van die circulaire benadering. Met een mobiele wasservice worden gordijnen op locatie gereinigd, zodat producten langer meegaan en blijven voldoen aan de eisen van bijvoorbeeld zorginstellingen.
Dat vraagt om een andere manier van ontwerpen en samenwerken. Want juist in zorgomgevingen gelden hoge eisen rondom brandveiligheid, functionaliteit en onderhoud. Het consortium onderzoekt hoe biobased materialen ook binnen die context toepasbaar kunnen zijn.
Regionale samenwerking in de keten
Voor de ontwikkeling van de vlasgordijnen werken verschillende partners samen binnen de keten: van akkerbouwers en ontwerpers tot producenten en projectstoffeerders. Het vlas wordt geteeld in Friesland en Groningen, verwerkt in Zeeland, gesponnen in Noord-Frankrijk en geweven in Nederland. Daarmee blijft een groot deel van de productieketen regionaal georganiseerd.
Aan de ontwikkeling werken onder andere House of Design, Enschede Textielstad, Biosintrum, 3N Kompetenzzentrum, Agrarisch Collectief de Waadrâne en Vereniging Circulair Friesland mee. Volgens Lenting is die samenwerking essentieel om circulaire productie mogelijk te maken.
“Om echt verschil te maken is ketensamenwerking essentieel, zo stelt Lenting. “Als de vlasoogst mislukt, mag die last niet alleen bij de boer liggen. De hele keten – van teler tot eindgebruiker – moet verantwoordelijkheid nemen. Daarom zoeken wij bedrijven en overheden die als ‘launching customer’ willen optreden.”
Circulaire innovatie in de praktijk
De ontwikkeling van de gordijnen laat zien hoe circulaire innovatie steeds concreter wordt in de praktijk. Niet alleen door andere materialen te gebruiken, maar ook door opnieuw te kijken naar eigenaarschap, onderhoud, levensduur en samenwerking in de keten.
Binnen het Europese project X-Lives worden ondernemers ondersteund bij het ontwikkelen van dit soort circulaire toepassingen en nieuwe vormen van samenwerking. Het consortium rond de vlasgordijnen is daar een voorbeeld van: een praktijkgerichte samenwerking waarin materiaalontwikkeling, regionale productie en circulaire dienstverlening samenkomen. De ambitie reikt verder dan één product. De betrokken partijen willen laten zien dat circulaire materialen ook toepasbaar kunnen zijn in sectoren waar kwaliteit, veiligheid en onderhoud cruciaal zijn.
“Duurzaam stofferen moet de norm worden”, aldus Lenting. “Niet omdat het hip is, maar omdat het simpelweg de juiste keuze is.”
Over X-lives:
X-Lives is een Europees samenwerkingsproject dat ondernemers ondersteunt bij het ontwikkelen van circulaire toepassingen en nieuwe vormen van samenwerking. Binnen Fryslân werkt Vereniging Circulair Friesland samen met ondernemers aan praktijkgerichte innovaties waarin circulariteit, regionale ketens en nieuwe businessmodellen samenkomen.
De lokale waardeketenpartners
- House of Design
- Iedema Projectstoffeerders
- Enschede Textielstad
- Timpelsteed
- Agrarisch Collectief de Waadrâne
- Safilin
- Biosintrum
- Ingeborg Meijssen
- 3N Kompetenzzentrum